Navtronik Logo
Eğitim, toplumun değer yargılan ile bilgi ve beceri birikiminin yeni kuşaklara aktarılması; bu amaçla okullarda ve benzer kurumlarda sürdürülen öğretim ve yetiştirme etkinlikleri Makalemizle ilgili olarak ise Çalgı Eğitimine bakacak olursak: Bir çalgının çalınabilmesinde uygulanan, yöntemler bütünüdür. Bireysel olarak yapılan çalgı eğitiminde öğrencilere, çalgısını doğru bir teknikle çalma, çalışma süresini verimi arttıracak şekilde ayarlama, müzik kültürlerini çalgısı yoluyla en iyi şekilde kavratma ve müzikal becerilerini arttırmaya yönelik çalışmalar çalgı eğitiminin başlıca amaçlarıdır

Üflemeli bir Çalgı olan Sipsi, kemik, ağaç veya kamıştan yapılmaktadır. Kamıştan yapılan ise daha yaygındır. Uç kısmında ses veren ve kamıştan yapılan küçük bir parça daha vardır. Bu kısım tamamen ağız içine alınarak hava üflenir. Yurdumuzda Ege Bölgesi'nde yaygın olarak kullanılmaktadır. Beş üst, bir alt kısmında olmak üzere toplam altı tane ezgi perdesi bulunmaktadır

Navtronik Logo

Benzerlik göstermesi sebebiyle Türkiye de Tulum çalgısının icra edildiği bölgelerde de Sipsi diye isimlendirilmektedir. Fakat iki parça halinde bulunan ve büyük kamışın (Çimon) ucuna ses veren küçük kamışın(Çibu) takılmasıyla elde edilen ‘Analık’ isimlendirmesi daha doğru olacaktır. Şöyle ki; Aralarında çok ciddi ayrılıklar bulunmamakla beraber üstünde bulunan delik sayılarından tutun çalım tekniğine kadar farklılıkları bulunmaktadır. Fakat genel benzerliliği dolayısyla aynı isimlendirme yapılmaktadır.

Üflemeli bir çalgı olan Tulum, deri, ağızlık (lülük-dudula) ve nav olmak üzere 3 kısımdan oluşmaktadır.

Nav kasnağı içerisinde, uçlarında dillik diye isimlendirdiğimiz kamışların da takılı olduğu ikişer adet analık ve dillik (çimon/çibu) isimli ses veren kamış borular bulunmaktadır. Bu kamış borulara aynı zamanda ‘Sipsi’ adı verilmektedir.Tulum çalgısında nefesle doldurulan deri, çalım süresince istenilen basıncın sağlanması için koltuk altında dengeli ve düzenli bir şekilde sıkıştırılır. Böylece havanın, ezgilerin parmaklarla çalınacak olduğu, içinde analık ve dillik adı verilen kamış boruların bulunduğu nav kısmına gönderilmesi sağlanır. İcra edilmek için şişirilen derinin içinden hava eksildikçe ağızlık kısmından tekrar nefesle doldurulur ve sıkıştırma eylemi tekrarlanır. Tulum çalgısının çalımı süresince bu eylem tekrarlanır. Dolayısıyla bu eylemler yapılırken aynı anda Tulum çalgı aletinin çalım tekniklerinin kavranarak uygulanmasının yapılabilmesi oldukça zor ve de sıkıntılı olmaktadır. Bu sorunun bir nebze ortadan kaldırılarak öncelikle ‘Sipsi’ diye isimlendirilen analık yardımıyla Tulum eğitimine başlanmakta ve temel eğitim yapılmaktadır.

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME
Fakat sipsinin birebir tulum eğitimini sağladığını söylemek pek de mümkün değildir. Örneğin tulum çalgısındaki gibi nefes haznesine sahip bir deri bölümün olmayışı sebebiyle sürekli bir ses elde edilememekte ve kaidelerin(ezgilerin) çalımı, nefes alma süresince aksamaya uğramaktadır. Ayrıca tulum çalgısının nav bölümünde bu sipsilerden aynı tonlarda iki adet yan yana bulunmakta ve de çapraz baskılarla çok seslilik yaratılmaktadır ama yapısı itibariyle Sipsi de bu mümkün olamamaktadır. Fakat yukarıda da belirttiğimiz gibi tulum çalgısında bulunan deri kısmına aralıklı periyotlarla üfleme ve de dirseğimizle gerçekleştirdiğimiz basınç eylemi yanı sıra nav klavyesi bölümündeki notaların yerlerinin çalışılması ya da çalım tekniğinin öğrenilebilmesi aşırı derecede zordur ki Sipsi bu zorlukların aşılmasında ve de Tulum çalgısının öğrenilmesinde büyük bir rol oynamaktadır.